Wernisaż wystawy
fotografii odbędzie się

24 października
2026 r. /sobota/
godz. 18.00

w Galerii „Magnez”
ul. Park 2, Przeworsk

Wystawa potrwa
do 30 listopada 2026 r.

Pokój ich cieniom
za bramą przeworskiego cmentarza

Moje zainteresowanie architekturą znalazło naturalne rozwinięcie w przestrzeni cmentarza. Nagrobki, podobnie jak budowle, opowiadają o epoce, w której powstały, o obowiązujących kanonach estetycznych, kunszcie wykonawców i potrzebie utrwalania pamięci. Są świadectwem architektury sepulkralnej, szczególnej dziedziny sztuki, w której forma spotyka się z symboliką przemijania.

Początkiem tej fotograficznej opowieści stały się dwa nagrobki: Eugenii z Kaweckich Końcowiczowej (1852-1891) i Maniusi Końcowiczówny (1889-1891) – matki i córki. To one skierowały moją uwagę ku kolejnym pomnikom i historiom zapisanym w kamieniu. W ten sposób rozpoczęła się wędrówka za bramą przeworskiego cmentarza, wśród nagrobków powstałych od końca XIX do połowy XX wieku.

Odkrywam w nich charakterystyczne dla tego okresu formy: rodzinne grobowce, rzeźby figuralne, cokoły zwieńczone krzyżami i kolumny. Kamienne kompozycje zdobią draperie, szarfy, otwarte księgi i wianki. Pojawiają się również motywy roślinne – liście dębu i lauru, gałęzie paproci. Jedne niosą symboliczne znaczenia, inne dopełniają kompozycję, świadcząc o wrażliwości estetycznej swoich twórców. Na wielu pomnikach zachowały się sygnatury kamieniarzy i wykonawców, pozwalające dostrzec w nagrobkach nie tylko miejsca pamięci, lecz także dzieła rzemiosła i sztuki. Szczególną uwagę przyciągają portrety nagrobne, utrwalające rysy osób, których obecność znamy dziś jedynie z fotografii, inskrypcji i wspomnień.

Wykute w kamieniu napisy przypominają, że za każdym pomnikiem stało konkretne życie. Lekarze, nauczyciele, księża, notariusze, inżynierowie, architekci, oficerowie i ludzie wielu innych zawodów współtworzyli historię miasta i jego społeczności. Tytuły, imiona i nazwiska są śladami świata, który przeminął, lecz nie zniknął bezpowrotnie.

Fotografie zebrane w cyklu Pokój ich cieniom. Za bramą przeworskiego cmentarza są próbą uważnego spojrzenia na tę niezwykłą przestrzeń. Interesuje mnie zarówno forma nagrobków, ich detal i kompozycja, jak i ślady czasu, które zmieniają wygląd kamienia. Fotografując, przywracam uwagę temu, co często mijamy w milczeniu.

Za cmentarną bramą odnajduję nie tylko architekturę, lecz także fragmenty historii zapisanej w materii. Każdy pomnik jest osobną opowieścią, a wszystkie razem tworzą pamięć o ludziach, którzy byli częścią tego miasta.

Jola Mazurkiewicz

Dyplom w zawodzie fotografa zdobyła w 2024 roku. Członkini Fotoklubu RP Stowarzyszenie Twórców. Założycielka Przeworskiej Grupy Fotograficznej, członkini grupy Atest 70 i Haruhisa Camera Collective, związana z miastem Przeworsk na Podkarpaciu. Fotografuje architekturę, detal, portret, akt. Eksperymentuje z długim czasem naświetlania, zamierzonym ruchem kamery, zoomowaniem, a także z technikami szlachetnymi. Wykorzystuje w swojej pracy możliwości jakie daje haruhisacamera. Na zdjęciach pokazuje to, co ją zachwyca, kształt, strukturę, światło, barwę.

Wystawy indywidualne „Arytmia”, „Przeworsk subiektywnie”, „Pocztówka z Przeworska”, „Rodzaj żeński”. Wystawy zbiorowe m.in. „Przeworskie Impresje 2. Aneks Fotograficzny”, „Kobieta”, „Chasydzi”, „Podkarpackie teraz”, „Women photographers 2026”, „Głębia”, „Portret. Studium obecności”, „Haruhisa Camera Collective”, a także poplenerowe. Bierze udział w Międzynarodowych Salonach Fotograficznych, organizowanych pod patronatem FIAP.

Pasję rozwija poprzez udział w plenerach i warsztatach. Uczestniczka projektu dotyczącego obrządków powiatu przeworskiego. Zwieńczeniem takiego, długoterminowego projektu jest wystawa zbiorowa „Od wstępnej środy do zielonych świątek” oraz komentarz książkowy pod tym samym tytułem wydany przez Muzeum w Przeworsku, dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zawierający fotografie jej autorstwa. Prawdziwą przygodą było Ilustrowanie tomiku poezji „Dzieci stracha” autorstwa Jana Kozaka.

Pojedyncze prace, fotografia „Lato w mieście” znalazła się w okolicznościowym Almanachu wydanym z okazji trzydziestolecia Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej Stowarzyszenie Twórców w roku 2025, a kadr z projektu „Narcyz” został zakwalifikowany do udziału w I Międzynarodowym Akt Festiwalu Fotografii Frankenstein 2026.